توضیح ساده پیوست ششم استاندارد ۲۸۰۰
راهنمای کامل طراحی لرزهای و اجرای اجزای غیرسازهای معماری
نویسنده: مهندس نوید جوادی
سایت نظام مهندسی یار | Nezammohandesiyar.ir
پیوست ششم ۲۸۰۰ چیست و چرا مهم است؟
در زلزلههای اخیر ایران — از جمله سرپلذهاب ۱۳۹۶ — بارها دیده شد که اسکلت ساختمان سالم ماند ولی دیوارها ریخت، سقف کاذب فرو پاشید و مردم آسیب دیدند. عامل اصلی؟ اجزای غیرسازهای که درست طراحی و اجرا نشده بودند.
پیوست ششم استاندارد ۲۸۰۰ که توسط مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی تدوین و توسط وزارت راه و شهرسازی ابلاغ شده، دقیقاً برای رفع این مشکل نوشته شده است.
توجه: رعایت این پیوست برای تمام مالکان، مجریان و مهندسان ساختمان لازم الاجرا است.
بخش اول: انواع اجزای غیرسازهای معماری
سؤال: دیوار، نما، سقف کاذب — کدامها جزء اجزای غیرسازهای هستند؟
طبق پیوست ششم، اجزای غیرسازهای معماری شامل موارد زیر است:
● دیوار خارجی — نمای بیرونی ساختمان
● تیغه و دیوار داخلی — جداکننده بین اتاقها
● جانپناه — دیوار کوتاه پشتبام
● راهپله — پلهها و پاگردها
● سقف کاذب — سقف تزئینی زیر سقف اصلی
● نما — پوشش بیرونی (سنگ، آجر، سرامیک و...)
● سایر موارد
بخش دوم: دیوارها — جداسازی از سازه
سؤال: چرا باید دیوار خانهام از ستون جدا باشد؟
وقتی زلزله میآید، اسکلت ساختمان جابجا میشود. اگر دیوار محکم به ستون چسبیده باشد، این جابجایی باعث میشود دیوار بشکند یا بریزد. اما اگر با درز انقطاع (فاصله کوچک پر شده با مواد نرم) جدا شده باشد، ساختمان میتواند حرکت کند بدون اینکه دیوار آسیب ببیند.
دیوار غیرپیوسته در مقابل دیوار میانقابی
|
|
|
|
|
|
|
|
|
محدودیتهای هندسی دیوار خارجی
سؤال: دیوار خارجی خانهام چه ابعادی میتواند داشته باشد؟
|
|
|
|
|
|
|
|
|
[تصویر] شکل پ-۱-۶: دیوار خارجی بلوکی با ملات سیمانی مسلحشده به میلگرد بستر — درز انقطاع، پشم سنگ ضدرطوبت، و تیر بالا و پایین دیوار نشان داده شده
عرض درز انقطاع چقدر باشد؟
سؤال: درز بین دیوار و ستون باید چقدر باشد؟
|
|
|
|
|
|
|
|
|
توجه: این فضا باید با پشم سنگ ضدرطوبت یا مواد تراکمپذیر پر شود — نه با ملات سیمان!
بخش سوم: میلگرد بستر
سؤال: چرا سازنده میگوید باید توی دیوار میلگرد بگذارند؟
دیوارهای بلوکی باید هم نیروهای داخل صفحه و هم نیروهای خارج از صفحه را تحمل کنند. برای این کار، دیوار باید با میلگرد بستر مسلح شود.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
[تصویر] شکل پ-۲-۶: دو نوع میلگرد بستر — خرپایی (با مقاطع مورب) و نردبانی (با مقاطع موازی). عرض ۴۰۰-۵۰۰mm و فاصله لپ ۷۵d نشان داده شده
[تصویر] شکل پ-۳-۶: بستهای فلزی منقطع در دیوارهای بلوکی با ملات بستر نازک
بخش چهارم: وادار و تیرک
وادار چیست و کجا نصب میشود؟
سؤال: وادار چیست؟
وادار یک تکیهگاه قائم فولادی یا بتنی است که وقتی طول دیوار از ۴ متر بیشتر میشود، مانع از واژگونی دیوار در جهت خارج از صفحه میشود.
◆ نکات مهم اجرایی وادار
● اتصال وادار به کف سازه: به صورت مفصلی
● اتصال وادار زیر سقف: به صورت کشویی (تا حرکت داخل صفحه مجاز باشد)
● روکش وادار در دیوار خارجی: پشم سنگ ضدرطوبت + مش الیافی یا رابیتس
نکته مثبت: وادار نباید مستقیماً به نبشیهای ضددیوار جوش شود — فقط حرکت خارج از صفحه را مقید میکند
[تصویر] شکل پ-۴-۶: اجرای عایق پشم سنگ و مش الیاف روی وادار
[تصویر] شکل پ-۵-۶: میلگرد بستر در فاصله بین وادارها و اتصال آن
[تصویر] شکل پ-۶-۶: الف) اتصال کشویی وادار به سقف با نبشی، ب) اتصال تلسکوپی برای دیوارهای خارج از قاب
تیرک — برای دیوارهای بلندتر از ۳.۵ متر
سؤال: تیرک چیست و چه زمانی لازم است؟
تیرک یک عضو افقی فولادی یا بتنی است که در دیوارهای با ارتفاع بیش از ۳.۵ متر برای کاهش ارتفاع آزاد دیوار نصب میشود.
◆ نکات اجرایی تیرک
● تیرک باید کاملاً روی دیوار بنشیند
● بار ثقلی دیوار فوقانی نباید به تیرک منتقل شود
● وادار انتهایی باید حداقل در فاصله ۱ متری از بر ستون باشد
● اتصال انتهای تیرک به ستون: به صورت نشیمن با قابلیت جابجایی
[تصویر] شکل پ-۷-۶: دیوار ۶ متری با تیرک در ارتفاع ۳ متری و وادارها
[تصویر] شکل پ-۸-۶: جزئیات کامل det.1 تا det.6 برای دیوار بلندتر از ۳.۵ متر
برای دانلود ضابطه شماره ۸۱۹ (راهنمای طراحی دیوارهای غیرسازهای) به Nezammohandesiyar.ir مراجعه کنید ◀ خرید
بخش پنجم: روشهای اتصال دیوار به سازه
سؤال: چطور باید دیوار را به ستون وصل کرد؟
الف) اتصال کشویی با نبشی یا ناودانی
رایجترین روش. استفاده از نبشی یا ناودانی (گرمنورد یا سردنورد) در طرفین دیوار که به ستون متصل میشود.
[تصویر] شکل پ-۹-۶: مهار دیوار خارجی بلوکی به ستون با نبشی یا ناودانی
ب) بستهای انعطافپذیر U شکل
برای مهار خارج از صفحه با حفظ آزادی حرکت در درون صفحه مناسب است.
ج) شاخک انتهایی میلگرد بستر
اگر از میلگرد بستر استفاده میشود، شاخک انتهایی آن میتواند جایگزین نبشی شود.
[تصویر] شکل پ-۱۰-۶: الف) بست ارتجاعی U شکل، ب) شاخک انتهایی به همراه میلگرد بستر
اتصال دیوار به زیر سقف
سؤال: اتصال دیوار به سقف چطور باشد؟
● اتصال باید به صورت لغزشی (بدون اتصال مستقیم به سقف) باشد
● از نبشی یا ناودانی برای مهار خارج از صفحه استفاده شود
توجه: نبشیها نباید به دیوار یا وادار پیچ، میخ یا جوش شوند
[تصویر] شکل پ-۱۱-۶: جزئیات تلاقی دیوار با سقف — الف) اتصال با نبشی، ب) المان مسلحکننده در رج آخر
[تصویر] شکل پ-۱۲-۶: مهار یکطرفه با قطعه مسلحکننده در بالاترین ردیف بلوک
بخش ششم: دیوارهای داخلی (تیغهها)
سؤال: تیغههای داخل خانه هم باید از سقف جدا شوند؟
بله. طبق پیوست ششم، تیغههای داخلی باید مانند دیوارهای خارجی از سقف و ستونها جداسازی شوند. خرابی تیغهها در زلزله یکی از عوامل اصلی آسیبرسانی است.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
دیوارهای بیمارستانی — ضوابط ویژه
سؤال: چرا دیوارهای بیمارستان با بقیه فرق دارند؟
در بیمارستانها هیچ ترکی نباید ایجاد شود تا فضاهای استریل از سرویسدهی خارج نشوند. برای این منظور باید از ناودانیهای سرتاسری در مجاورت تیر و ستون استفاده شود.
داخل ناودانیهای سرتاسری باید با پشم سنگ ضدرطوبت به اندازه ۱٪ ارتفاع طبقه پر شود. این جزئیات برای هر دو نوع دیوار بلوکی و پانلی لازم الاجرا است.
[تصویر] شکل پ-۱۷-۶: اجرای ناودانی سرتاسری در مجاورت تیر و ستون در دیوارهای بیمارستانی
[تصویر] شکل پ-۱۸-۶: جزئیات اتصال ناودانی — الف) عدم اتصال قائم به کف، ب) عدم اتصال قائم و افقی به هم
بخش هفتم: روشهای نوین مهار دیوار
مسلح کردن دیوار با شبکه الیاف
سؤال: آیا روشهای جدیدتری برای مهار دیوار وجود دارد؟
بله. یکی از روشهای نوین، مسلح کردن دیوار با شبکه الیاف است که مزایای زیادی دارد:
نکته مثبت: نیازی به وادار ندارد — محدودیتی در طول دیوار وجود ندارد
نکته مثبت: برای ساختمانهای موجود هم قابل استفاده است
نکته مثبت: هزینه کمتری نسبت به سایر روشها دارد
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
توجه: الیاف شیشه معمولی در محیط سیمانی (pH > 12.5) تخریب میشوند — حتماً از AR-Glass استفاده کنید
[تصویر] شکل پ-۱۹-۶: مسلح کردن دیوار با نوارهای شبکه الیاف شیشه یا کربن
[تصویر] شکل پ-۲۰-۶: جزئیات مسلحسازی با شبکه الیاف (Det.2 با مقطع B-B)
[تصویر] شکل پ-۲۱-۶: نمونهای از شبکه الیافی
مسلح کردن دیوار با FRP
استفاده از نوارهای قائم FRP برای پایدارسازی دیوار. جزئیات در نشریه ض۶۹۱ مرکز تحقیقات ارائه شده. به دلیل هزینه بالاتر، در بسیاری موارد غیراقتصادی است.
نشریه ض۶۹۱ و سایر منابع مرجع در فروشگاه نظام مهندسی یار موجود است | Nezammohandesiyar.ir ◀ خرید
بخش هشتم: دیوار کنار درب، پنجره و مهاربند
اجرای نعلدرگاه و نصب پنجره
سؤال: دور درب و پنجره چطور باید اجرا شود؟
|
|
|
|
|
|
|
|
|
[تصویر] شکل پ-۱۵-۶: جزئیات اجرایی فریم و نعلدرگاه در اطراف بازشو
[تصویر] شکل پ-۱۶-۶: نحوه اجرای وادار در دو طرف بازشو در صورت نیاز
دیوار در دهانههای مهاربندی
سؤال: اگر ساختمانم مهاربند داشته باشد، دیوار کنار مهاربند چطور اجرا شود؟
توجه: هرگونه تماس یا اتصال دیوار به مهاربند کاملاً ممنوع است — مانع عملکرد صحیح مهاربند میشود
● در تمام ساختمانها، دیوار دهانه مهاربند باید از قاب جداسازی شود
● دیوار باید خارج از محور مهاربند اجرا شود
● امکان استفاده از دو دیوار در دو سمت مهاربند (بدون هیچ اتصالی به مهاربند)
دیوارهای متقاطع
در محل تقاطع دو دیوار، باید از بستهای فلزی یا وادار مجزا استفاده شود تا تنشهای کششی ایجاد نشود.
[تصویر] شکل پ-۱۳-۶: اجرای دیوارهای متقاطع — نمای سهبعدی و پلان، پشم سنگ ۲۵mm کنار ستون و ۳۰mm محل تقاطع
[تصویر] شکل پ-۱۴-۶: اجرای دیوار متقاطع با بست انعطافپذیر
بخش نهم: سقف کاذب
سؤال: سقف کاذب خانهام در زلزله چه اتفاقی میافتد؟
پیوست ششم سقفهای کاذب را به چهار دسته تقسیم میکند:
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
◆ الزامات لرزهای بر اساس اهمیت ساختمان
|
|
|
|
|
|
|
|
|
[تصویر] شکل پ-۳۱-۶: سقف لایه گچی با مهار جانبی در فواصل ۱.۸ تا ۲.۴ متری
[تصویر] شکل پ-۳۲-۶: سقف پانل گچی مستقیم وصل به سازه — نمونههای دسته الف
[تصویر] شکل پ-۳۳-۶: پلان مهاربندی عرضی برای شبکه سقف سنگین معلق
[تصویر] شکل پ-۳۴-۶: جزئیات مهاربندی جانبی سقف پانل گچی معلق
بخش دهم: جانپناه و راهپله
جانپناه — دیوار پشتبام
سؤال: دیوار پشتبام باید چند متر باشد و چطور مهار شود؟
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
[تصویر] شکل پ-۳۵-۶: نحوه مهار جانپناه غیرمسلح بنایی با det.1, det.2, det.3
[تصویر] شکل پ-۳۶-۶: مهار جانپناه بنایی توسط وادار فلزی
[تصویر] شکل پ-۳۷-۶: جزئیات اجرایی اتصال جانپناه با وادار بتنی
راهپله — مسیر فرار باید سالم بماند
سؤال: چرا راهپله باید از سازه جدا شود؟
اتصال نامناسب راهپله به قاب میتواند باعث ایجاد ستون کوتاه در ستونهای مجاور شود که یکی از خطرناکترین خرابیهای لرزهای است.
◆ روشهای جداسازی پاگرد
● اجرای پاگرد روی ستونک در تراز طبقه (به جای تیر نیمطبقه)
● استفاده از بالشتک فلزی برای نشیمن رمپ روی دال پاگرد
● حداقل پهنای دستک بتنی: ۲۰ سانتیمتر
توجه: تیر نشیمن ستونک باید تحت پیچش طراحی شود — اعمال ضریب کاهش سختی پیچشی ممنوع است
[تصویر] شکل پ-۳۸-۶: اجرای پاگرد روی ستونک جهت جلوگیری از ستون کوتاه
[تصویر] شکل پ-۳۹-۶: جداسازی نشیمن پاگرد در تراز نیمطبقه
[تصویر] شکل پ-۴۰-۶: جداسازی نشیمن پاگرد در تراز طبقه — بالشتکهای فلزی
بخش یازدهم: نماهای خارجی
سؤال: نمای سنگ و کاشی خانهام در زلزله میریزد؟
نماهای چسباندهشده
شامل نماهای سنگی، آجری، سرامیکی چسبانده. این نماها حساس به جابجایی هستند و در اثر تغییرشکل لایه زیرین ترک میخورند.
● جداسازی دیوار پشتیبان از سازه الزامی است
● اجرای درز انقطاع افقی در تراز هر طبقه (تیر یا دال)
● در محل عبور نما از ستونها: پر کردن با پشم سنگ ضدرطوبت
[تصویر] شکل پ-۲۵-۶: نحوه اجرای نمای چسباندهشده در دیوارهای جداسازیشده
[تصویر] شکل پ-۲۶-۶: نمای سیمانی مسلح با مش الیاف + عایق حرارتی روی دیوار
نماهای مهار شده (خشک)
شامل نماهای آجری، سنگی، سرامیک خشک، کامپوزیت، شیشه، پانل بتنی پیشساخته.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
[تصویر] شکل پ-۲۷-۶: اتصال لوبیایی به تیر — الف) سرامیک خشک، ب) پانل بتنی پیشساخته
[تصویر] شکل پ-۲۸-۶: مهار نمای آجری با میلگرد بستر و قلاب دوتکه با قابلیت تنظیم ارتفاع
[تصویر] شکل پ-۲۹-۶: جزئیات کامل نمای آجری با آبچکان، عایق و درزبندی
[تصویر] شکل پ-۳۰-۶: اجرای دوخت به پشت نمای سنگی — الف) اتصال، ب) محل مسلحسازی دیوار
نشریه ۷۱۴ سازمان برنامه (جزئیات اجرایی نماها) در فروشگاه نظام مهندسی یار | Nezammohandesiyar.ir ◀ خرید
بخش دوازدهم: دیوارهای میانقابی (ساختمانهای ≤۴ طبقه)
سؤال: اگر دیوار را جدا نکنیم چه میشود؟ آیا این مجاز است؟
برای ساختمانهای حداکثر چهار طبقه (به جز ساختمانهای با اهمیت خیلی زیاد)، میتوان دیوار را به عنوان میانقاب در نظر گرفت که در سختی سازه مشارکت میکند. این روش ضوابط خاص و سختگیرانهای دارد.
شرایط اجباری برای دیوار میانقاب
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
◆ مصالح مجاز و غیرمجاز برای میانقاب
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
ضرایب لرزهای سازه دارای میانقاب
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
[تصویر] شکل پ-۴۱-۶: الف) دیوار با عملکرد میانقابی، ب) مدل قاب میانپر با عضو قطری معادل
[تصویر] شکل پ-۴۲-۶: نیروی وارد به ستون از طرف میانقاب
[تصویر] شکل پ-۴۳-۶: نیروی وارد به تیر از طرف میانقاب
جمعبندی برای مردم عادی — ۱۰ نکتهای که باید از مجری بخواهید
اگر مالک یا سازنده ساختمان هستید، این ۱۰ نکته را حتماً رعایت کنید:
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
برای مشاهده و خرید کلیه محصولات مرتبط با استاندارد ۲۸۰۰ پیوست ششم به Nezammohandesiyar.ir مراجعه کنید ◀ خرید
جمعبندی تخصصی برای مهندسان
پیوست ششم استاندارد ۲۸۰۰ ویرایش چهارم — نکات کلیدی برای مهندسان طراح و ناظر
الف) الزامات اجرایی
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
ب) ضوابط میانقاب (≤۴ طبقه)
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
ج) ضوابط نما و سقف کاذب
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
د) نکات راهپله
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
ه) منابع مرجع تکمیلی
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
تمام نشریات و ضوابط مرجع فوق در نظام مهندسی یار موجود است | Nezammohandesiyar.ir ◀ خرید
سئو این مقاله
عنوان صفحه (Title Tag)
پیوست ششم استاندارد ۲۸۰۰ | راهنمای کامل طراحی لرزهای دیوار، تیغه و سقف کاذب
توضیحات متا (Meta Description)
همه چیز درباره پیوست ۶ استاندارد ۲۸۰۰ ویرایش چهارم: ضوابط اجرایی دیوار، تیغه، جانپناه، سقف کاذب و نما در برابر زلزله. درز انقطاع چقدر باشد؟ وادار کجا بگذاریم؟ توضیح ساده + نکات مهندسی | نظام مهندسی یار
کلمات کلیدی طولانی (Long-tail)
● درز بین دیوار و ستون در زلزله چقدر باشد
● وادار دیوار چیست و کجا نصب میشود
● دیوار بلوکی در زلزله چطور مهار شود
● سقف کاذب در برابر زلزله ضوابط
● میلگرد بستر دیوار چیست
● تیرک دیوار چیست چه وقت لازم است
● دیوار کنار مهاربند چطور اجرا شود
● نمای سنگ در زلزله چه اتفاقی میافتد
● جانپناه پشتبام مهار لرزهای
● راهپله و ستون کوتاه در ساختمان بتنی
● ضوابط دیوار بیمارستان در زلزله
● مسلح کردن دیوار با شبکه الیاف
● پیوست ششم ۲۸۰۰ دانلود pdf
● الزامات جداسازی دیوار از سازه
هشتگهای شبکههای اجتماعی
#استاندارد۲۸۰۰ #پیوست_ششم #زلزله #مهندسی_عمران #دیوار_غیرسازهای #نظام_مهندسی #ساختمان_ایمن #طراحی_لرزهای #مهندسی_ساختمان #نظام_مهندسی_یار
© نظام مهندسی یار — Nezammohandesiyar.ir — نویسنده: مهندس نوید جوادی